Bài 5. Sai lầm phổ biến khi triển khai backup

1. Nghĩ rằng “có backup là đủ”

Đây là sai lầm phổ biến và nguy hiểm nhất.

Nhiều hệ thống:

• Có cron backup

• Có thư mục /backup

• Có file dump database

Nhưng không ai trả lời được:

• Backup này restore thế nào?

• Restore trong bao lâu?

• Restore ở đâu?

📌 Backup không phục vụ restore thì không có giá trị.

2. Backup nhưng không kiểm tra kết quả

Một cron job chạy không báo lỗi không có nghĩa là backup thành công.

Thực tế:

• Script chạy xong nhưng file rỗng

• Dump database thiếu bảng

• Rsync bị permission deny

• Ổ backup đầy từ tuần trước

📌 Backup không kiểm tra = backup mù.

3. Không test restore, hoặc test cho có

Rất nhiều tổ chức:

• Chưa từng restore

• Hoặc chỉ restore file nhỏ cho “biết là có”

Chưa từng:

• Dựng lại server từ backup

• Restore toàn bộ hệ thống

• Diễn tập sự cố thật

📌 Backup chưa test restore = backup chưa từng tồn tại.

4. Backup nằm cùng chỗ với hệ thống chính

Sai lầm kinh điển:

• Backup lưu cùng server

• Cùng ổ cứng

• Cùng quyền ghi

• Cùng mạng

Khi xảy ra:

• Hỏng ổ

• Ransomware

• Lỗi người

→ Production và backup cùng mất một lúc.

5. Tin rằng RAID, replication hoặc rsync là backup

Nhầm lẫn rất phổ biến:

• RAID ≠ Backup

• Replication ≠ Backup

• Rsync một chiều ≠ Backup

Vì:

• Xóa nhầm → nhân bản xóa

• Dữ liệu sai → nhân bản sai

• Ransomware → mã hóa toàn bộ

📌 Những thứ này chỉ giúp tăng availability, không bảo vệ lịch sử dữ liệu.

6. Không có chính sách lưu giữ (Retention Policy)

Backup chạy hàng ngày nhưng:

• Chỉ giữ vài bản gần nhất

• Ghi đè liên tục

• Không có backup tháng, năm

Hệ quả:

• Phát hiện lỗi muộn

• Không có bản backup sạch

📌 Backup không có lịch sử = backup ngắn hạn.

7. Backup mọi thứ một cách cảm tính

Sai lầm ngược lại:

• Backup toàn bộ /

• Backup cả cache, log, tmp

• Backup vendor, core

Hệ quả:

• Backup nặng

• Restore chậm

• Khó tìm dữ liệu cần thiết

📌 Backup phải có chọn lọc, không phải sao chép bừa bãi.

8. Không phân quyền và bảo mật backup

Các lỗi thường gặp:

• Backup user có quyền root

• Backup mount writable 24/7

• Không mã hóa backup

Khi bị tấn công:

• Backup bị xóa

• Backup bị mã hóa

📌 Backup không bảo mật = điểm yếu lớn nhất hệ thống.

9. Phụ thuộc vào một người duy nhất

Backup do:

• Một cá nhân thiết lập

• Không tài liệu

• Không bàn giao

Khi người đó:

• Nghỉ việc

• Nghỉ phép

• Không có mặt khi sự cố xảy ra

→ Không ai restore được.

📌 Backup phải thuộc về tổ chức, không thuộc về cá nhân.

10. Không gắn backup với kịch bản rủi ro

Backup triển khai:

• Theo thói quen

• Theo tài liệu mẫu

• Không dựa trên rủi ro thực tế

Hệ quả:

• Backup không phục vụ tình huống thật

• Dữ liệu quan trọng nhất không được bảo vệ đúng mức

11. Đánh giá backup bằng dung lượng, không phải khả năng phục hồi

Một sai lầm tinh vi:

• Tự tin vì có nhiều TB backup

• Có nhiều file backup

Nhưng:

• Không biết restore mất bao lâu

• Không biết thiếu gì khi phục hồi

📌 Giá trị backup nằm ở khả năng phục hồi, không nằm ở dung lượng.

12. Kết luận cho Bài 5

Hầu hết hệ thống thất bại không phải vì không backup,
mà vì backup sai cách.

Backup thất bại không phải do thiếu công cụ, mà do:

• Thiếu tư duy

• Thiếu kịch bản

• Thiếu kiểm tra

• Thiếu trách nhiệm